Geen plaats voor zwanen

Portret knobbelzwaan. Foto: Arno-Jan Boere

Wie nog de illusie had dat boeren geven om de natuur en dat er zoiets mogelijk is als ‘agrarisch natuurbeheer’, kan deze nu gerust bij het grofvuil zetten.

In het artikel ‘Dierenbescherming: Stop afschietenknobbelzwanen’ verklaart jager/boer Siem Appel (LTO Noord) dat hij niet op zwanen zit te wachten. ‘“Die grote hopen van ze komen altijd op het verkeerde moment”, (...) Voor de knobbelzwaan is wat hem betreft weinig plek op landbouwgrond.’

Laat nu een dikke 65 procent van Nederland te bestaan uit boerenland. Een magere 15 procent (in Zuid-Holland is dat nog een stuk minder) is natuur. En ook in deze natuurgebieden wordt steeds intensiever gejaagd, onder druk van diezelfde boeren en hun jagersvrinden. Een verschijnsel dat Caspar Janssen jaren geleden in zijn boek ‘Ontpopt’ zo omschreef:

‘Natuurorganisaties zeggen niets terug; ze zeggen eigenlijk nooit wat terug. Staatsbosbeheer mag dat niet, als semioverheid. Natuurmonumenten ligt meestal braaf met de pootjes omhoog op de rug, bang om wie dan ook voor het hoofd te stoten.’

‘Noaberschop’ noemt Nederlands grootste natuurclub Natuurmonumenten dat. Een plicht die wederzijds zou moeten zijn, maar van enige tolerantie voor in het wild levende dieren is in Nederland allang geen sprake meer. Het willen beschermen van deze dieren is zó ‘emotioneel’! Een woord dat jagers, boeren en verantwoordelijke gedeputeerden bij de provincies te pas en te onpas in de mond nemen.

Waar kunnen zwanen dan nog wel leven zonder de kogel te krijgen? In de stad? Helaas, ook daar worden steeds meer ontheffingen afgegeven waarmee jagers er lustig op los mogen knallen langs plaatselijke fietspaden, in recreatiegebieden en op andere plekken waar zich ‘lastige’ zwanen ophouden.

Terwijl miljoenen ‘gewone’ Nederlanders genieten van ‘hun’ zwanen en lokale kranten volstaan met kiekjes van deze prachtige dieren, maken jagers en boeren plannen om er nog meer te mogen doden. De overgrote meerderheid Nederlanders mag eens in de vier jaar een vakje rood kleuren, maar heeft verder geen enkele stem in het natuurbeleid van de provincies. Zij vinden de belangen van een kleine groep boeren en jagers veel belangrijker. Hetzelfde geldt voor natuurorganisaties; hun natuurminnende achterbannen kunnen hooguit hun lidmaatschap opzeggen.

Wat artikelen over ‘overlast’ van en ‘schade’ door in het wild levende dieren zelden noemen, is dat werkelijke schade vergoed wordt door het Faunafonds. De schrijnende praktijk in Nederland is echter dat dieren nu al doodgeschoten mogen worden als er sprake is van ‘dreigende’ schade. En die dreiging, die zien boeren (jagers en gedeputeerden) werkelijk altijd en overal...

Animal lovers

Sinds Jo&Wes weet ik dat een sprookjeshuwelijk niet compleet is zonder een paar witte duiven. Wie weet hebben de twee tortelduifjes wel de aanleg om tot zwanen uit te groeien. Zwanen zijn mensen die hun leven lang verliefd blijven. Op dezelfde persoon. Waarschijnlijk is het niet, want dit is slechts voor één op de tien stellen weggelegd.

We gebruiken dus graag dieren als symbool voor de liefde, maar worden dieren zelf ook verliefd? Absoluut, zegt de Amerikaanse antropoloog Helen Fisher, expert op het gebied van romantische liefde. Dieren vertonen alle verschijnselen van de passie en obsessie die je ook ziet bij verliefde mensen. Ook verliefde dieren kunnen nauwelijks met hun pootjes, snaveltjes en tongetjes van hun geliefden afblijven. Vaak krijgen ze geen hap meer door hun keel en willen ze niets anders dan bij Hem of Haar zijn. Herkenbaar?

Volgens Fisher houden alle zoogdieren en vogels zich bezig met de een of andere vorm van hofmakerij die bij romantische liefde hoort. Verliefdheid is, net als honger, een basisbehoefte. Zonder dit speciale instinct zouden mannetjes en vrouwtjes elkaar niet het hof maken en zou er geen paring plaatsvinden. Er zou geen nieuw leven zijn zonder liefde.

Zeker is dus dat dieren liefde kennen, zelfs liefde op het eerste gezicht. Hoe lang ze verliefd blijven verschilt wel. Bij ratten is het na een paar seconden voorbij, bij lieveheersbeestjes duurt het enkele minuten en een giraffe kan weken in een roes verkeren. Honden houden het met gemak een paar maanden vol. Bij veel dieren duurt de verliefdheid tot en met de paring; anderen blijven lange tijd of zelfs hun leven lang bij elkaar. Dit geldt voor 5 tot 10 procent van de zoogdieren. Vogels zijn de trouwste schepsels: 70 procent van de stelletjes zweert elkaar eeuwige trouw.

Waarin mens en dier wel verschillen is dat mensen op elk moment verliefd kunnen worden, terwijl veel dieren het liefst op de lente wachten. Nog even geduld en dan flirten dieren overal om ons heen weer dat het een lieve lust is. Dit geldt uiteraard ook voor zwanen, al leveren zij ook regelmatig het bewijs dat liefde inderdaad het gezichtsvermogen kan beïnvloeden. Zij kunnen ook vallen op een lantarenpaal, of een waterfiets. En dat dan levenslang. Ach...