Ganstrekken laat zich niet zomaar uitroeien

Dit weekend barst het carnaval weer los. In Grevenbicht, Limburg, reden voor dorpelingen om zich op 4 maart opnieuw te buiten te gaan aan het barbaarse en middeleeuwse gawstrèkke. 

Op wat praktiserende ganstrekkers na, kent het gebruik vooral tegenstanders. De Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde is tegen en veroordeelt daarmee alle dierenartsen die ganzen doden en prepareren voor het canavalsspektakel: ‘Dierenartsen (...) worden geacht de belangen van het dier te bewaken en dieren met respect te behandelen. Daarin past absoluut niet het doden van een dier voor een luguber spel.’ 

Voormalig minister Gerda Verburg keurde het af; zelfs haar opvolger Henk Bleker vond het gebruik niet gepast. De PvdD deed aangifte wegens dierenmishandeling en Piep Vandaag verzamelde vorig jaar 13.463 handtekeningen voor een petitie om dit bizarre volksvermaak te stoppen. Maar een van de belangrijkste kenmerken van tradities is dat ze zich nauwelijks laten verbieden. Integendeel. 

Hoe groter de weerstand tegen een traditie, des te fanatieker de traditionalisten. Niet geschikt voor kinderogen? ‘In Grevenbicht groeien ze er mee op. Straks moeten zij de traditie voortzetten.’ Dieronterend? Welnee: ‘In de middeleeuwen waren dat soort spelen niets bijzonders’, en: ‘Overal zie je afbeeldingen van de gans (...). Vanwege dit respect kan het ook geen kwaad voor kinderen.’ ‘Het is een diepgeworteld ritueel dat de dorpsbewoners verbindt met hun verre voorouders’, meldt de Folkloristische Vereniging. Heel ver terug, want in de jaren zestig bestond het ganstrekken niet meer. Pas begin jaren tachtig voerde deze vereniging het weer in. 

Kenmerkend voor dit soort discussies is dat er meer argumenten tegen dan voor zijn. Voorstanders komen vaak niet verder dan het belachelijk maken van tegenstanders en hun bezwaren: ‘Dierenactivisten zijn slachtoffer van de moderne emotiemaatschappij’, en ‘Mogen we straks nog bloemen plukken?’ Traditie is traditie, nee zelfs een ‘uniek stukje sociaal-cultureel erfgoed van internationale betekenis’, en dat nemen ZIJ ons niet af! 

Het lugubere evenement kan maar op één manier ten grave gedragen worden, en dat is door de Limburgers zelf, door lokale tegenstanders en meerderheid van gemeentegenoten die nu nog liever hun ogen sluiten en zwijgen. De rest van de ‘dierenactivisten’ kan niet meer doen dan Grevenbicht en de gemeente Sittard-Geleen mijden als de middeleeuwse builenpest. 

In de tussentijd schaar ik me graag achter de mening van een al even dierenactivistische dierenarts: ‘Ganzen uit elkaar trekken voor de lol is waanzinnig. (...) Bestuurders, die deze gruwelijkheid toestaan, zitten op de verkeerde plek. Zij dienen niet hun taak, dat in dienst staat van het leven. Zij dienen de dood en eigen belang. Tijd voor andere levenbeschermende bestuurders op die plek.’ Wat een toepasselijke gedachte, zo in verkiezingstijd. 

De citaten uit dit artikel zijn overgenomen uit reacties op de petitie op Piep Vandaag. Een filmpje over het ganstrekken is te bekijken via de site van L1 TV.

 

Unieke sprookjes bij PLUS

‘Op is op’. Zo beveelt PLUS haar wildproducten aan. Veel cynischer kan je het niet verzinnen als je het hebt over levende wezens. De supermarkten riepen de afgelopen maand om het hardst dat wild zó bij de kerstdis hoort, terwijl het net zo ‘Nederlands’ is als Sweet Sixteen en Halloween. Maar dat bevat de PLUS niet: Nederlanders moeten ‘wild van wild’ worden: ‘Iedere dag een feestdag met wild’!

PLUS is al sinds 2011 bezig met het ‘uitrollen’ van haar ‘concept Veluws wild’. De leiding heeft er haar beste tekstschrijvers op gezet: ‘Het unieke verhaal van... Als enige supermarkt in Nederland kiest PLUS voor de verkoop van wild, afkomstig van onze eigen Veluwe. Wild bevat geen enkele kunstmatige toevoeging, is caloriearm en rijk aan eiwitten. Het wildaanbod bij PLUS wordt niet bepaald door de vraag naar wild, maar is afhankelijk van de natuur... .’

Reclame is synoniem met overdrijving, halve en hele waarheden, maar de PLUS-marketeers jokkenbrokken er wel heel ernstig op los. Een goede kandidaat voor de Liegebeest Trofee van Wakker Dier? ‘Het aanbod wordt bepaald door de natuur.’ Staan de herten, reeën en zwijnen in rijen van vijf opgesteld langs de weg, zwaaiend en roepend ‘eet mij, eet mij’? En hoe graag jagers zichzelf ook natuurbeheerders noemen, de dood door een kogel of een schot hagel is allesbehalve natuurlijk.

Vrees niet, belooft PLUS, al het wild is diervriendelijk gedood. Alleen reclamemakers, jagers en jagende politici kunnen doden en diervriendelijkheid in één zin gebruiken. ‘Het afschot van de dieren gebeurt met een schot in het schouderblad, zodat het in hart en longen geraakt wordt en meteen dood is.’ Dit riekt wel heel sterk naar KNJV-propaganda. Jagers schieten ALTIJD raak!

‘PLUS haalt haar producten – indien mogelijk – graag uit de omgeving.’ Daarom verkopen ze ‘Hollandse’ hazenbout, ‘Limburgse’ konijnenbout en ‘Veluwse’ eendenborstfilet, hertenbiefstuk, reebiefstuk en wildzwijnsteak. Dat er nog wilde dieren rondlopen op de Veluwe mag een wonder heten. De term ‘wild’ gebruikt de supermarkt overigens losjes: de Veluwse eenden komen van een ‘Nederlandse’ (euh, niet ‘Veluwse’?) boerderij en de konijnen uit een vleesfokbedrijf in Limburg.

Ik ben benieuwd of ‘de service supermarkt van Nederland’ haar doelstelling ‘op is op’ heeft bereikt het afgelopen seizoen. Of misschien is er nog wat wild op de Veluwe over en kunt u zo nog bijdragen aan ‘op is op’. De sprookjes krijgt u er gratis bij, want PLUS geeft meer, veel meer...

Dieronvriendelijk fruit

Hoe diervriendelijk is een Nederlands appeltje of een peer uit de Betuwe? Als overtuigd vegetariër was ik altijd zeker van dat ik met fruit geen buil kon vallen. Hoef ik me ’s een keer geen zorgen te maken dat ik ongewild dierlijke producten tussen mijn tanden krijg. Met een sappige Cox’s Orange of zoete Conference-peer werk ik zeker niet mee aan dierenleed.

Deze illusie ging aan flarden toen ik een paar maanden geleden een interview in AD De Dordtenaar las over de kraaienvangkooi van fruitteler Gerrit van Dieren uit Lexmond.

Op de bijbehorende foto poseert hij bij de kooi, waarin hij met twee lokvogels al twee wilde kraaien heeft weten te vangen. ‘Een soort volière’, aldus Van Dieren: ‘Zoals particulieren die thuis hebben.’ Er ligt mais in en er staat een emmer met water. ‘We zorgen echt wel dat de beesten een diervriendelijk leven leiden.’ Alleen op zondag gaat de vangkooi dicht: ‘Het wordt gezien als jagen en dat mag niet op zondag.’

Diervriendelijk, het moet zo onderhand wel in de top-10 van meest misbruikte woorden staan. Vooral boeren van alle pluimage en hun organisaties kunnen er wat van. Is het diervriendelijk om wilde dieren tot en met de oogst op te sluiten in een kooi? Gestreste dieren die dag in dag uit krijsen van angst? Hoe diervriendelijk is het om ze na deze lijdensweg de nek om te draaien of dood te schieten?

‘Sommigen doen net of ik een crimineel ben, maar het is diervriendelijk [daar gaan we weer!] en hartstikke legaal.’ Met dat laatste heeft hij een punt. Hoewel er geen harde bewijzen zijn dat deze methode (of het intensief bejagen van kraaiachtigen) ook werkelijk minder vraatschade oplevert, geven provincies jaarlijks links en rechts ontheffingen af.

De Lexmondse fruitboer verloor naar eigen zeggen 10.000 euro op een omzet van 150.000 euro aan kraaien, 15 procent dus. Maar hoe is dat te rijmen met onderzoeksgegevens dat kleine zangvogels (en dus niet kraai(achtig)en) verantwoordelijk zijn voor de meeste vraat? Sovon becijferde in 2011 dat zo’n 95 procent van de schade aan peren in de Betuwe wordt veroorzaakt door kleine zangvogels.

Na veel speurwerk heb ik geen enkel bewijs gevonden dat het vangen, opsluiten en doden van intelligente dieren als kraaien helpt bij schadebestrijding. (Een woord dat jagers te pas en te onpas misbruiken.) Waar gaat het dan wel om? Misschien het feit dat het Faunafonds schade door kraaien niet vergoedt?

Ik kan in ieder geval niet anders concluderen dan dat Van Dieren c.s. hun frustraties botvieren op vogels waar ze sowieso al niet dol op zijn. Ordinaire vergelding. Oog om oog, het is ouder dan de Bijbel. Zo ook is de appel: kraaien snoepen ervan en betalen met hun leven.

Een filmpje van kraaien in een vangkooi is te vinden op YouTube: ‘Kraaien fladderen zich dood in kooi’. 

Gospel der jacht

Het is zomer. Komkommertijd in medialand. Redacties zitten dagelijks met de handen in het haar en zweetdruppels op het voorhoofd te stressen over wat ze in deze magere nieuwstijden kunnen verzinnen om lezers, luisteraars en kijkers te vermaken. Zo ook de redactie van NCRV’s ‘Altijd wat’.

‘Weet je wat? Laten we een item over jagen doen. Dat doet het altijd goed. En dan doen we ook een poll op standpunt.nl. Dat brengt vast wat reuring teweeg. Weet je nog van die houtsnip in DWDD en die ganzendoder in P&W? Twitter ging bijna plat! Hé, da’s een idee! Hebben we het nummer van die Duke-vent?’

Jagers zijn nooit te beroerd om uitvoerig uit de doeken te doen hoe zij ons, Nederlanders, behoeden voor al de ‘onaanvaardbare risico’s’ die die gigantische aantallen reeën, vossen en zwijnen opleveren. Uit de goedheid van hun hart zijn ze dag en nacht in de weer met ons aller welzijn. Of zoals jager Wilco van Roon het formuleert: wilde dieren staan nog net niet op onze stoep ‘dankzij het (lees: zijn) beheer’.

Waar de meeste Nederlanders door het leven gaan zonder ooit ook maar één groot wild dier voorbij te zien wandelen, spreekt de NCRV over ‘een botsing tussen mens en dier’. Een strijd waarin jagers de wapenen wel móéten opnemen. Niet voor zichzelf, niet omdat ze dieren doodmaken plezierig vinden. Het is allemaal voor ons, hun medeburgers. En de omroep van het ‘samen op de wereld’ werkt maar wat graag mee om deze gospel der jacht te verspreiden.

‘Er woedt een strijd om leefruimte tussen mens en dier’, zo luidt de inleiding bij het filmpje. Het zou zomaar uit het lijfblad van de jagersclub, De Nederlandse Jager kunnen zijn overgenomen.

Want zo zien jagers de natuur het liefst: een strijd tussen belangen van mensen (in het bijzonder boeren, snelheidsduivels en luchthavendirecteuren) en dieren. De redacteur van ‘Altijd wat’ pent braaf over uit het propagandahandboek der KNJV: ‘wat is belangrijker: onze veiligheid of de rechten van de gans? En wat moeten we doen als onze vrije uitloopkippen te grazen worden genomen door de vos?’

Jagers hebben een simpel wereldbeeld: wij tegen zij, waarbij ‘zij’ wilde dieren zijn, 'treehuggende' emotiepjes van de Partij voor de Dieren en radicalen van De Faunabescherming. Waar zou de wereld blijven als we rekening zouden houden met de belangen van d.i.e.r.e.n?

Rust zacht lieve Nederlanders. Weet dat Van Roon en zijn medefaunabeheerders, van harte gesteund door de overheid, altijd aan uw kant staan bij welke mogelijke botsing tussen u en welk dier dan ook. Vrees niet, hoe klein het risico ook is, het dier in kwestie zal gegarandeerd het onderspit delven.

En gelukkig, de Nederlandse Christelijke Radio-Vereniging zij geloofd, zijn er altijd verslaggevers paraat die deze schone boodschap wereldkundig willen maken.